Беларуская Служба

Андрэй Хадановіч: Ева Вежнавец - містычнае аблічча беларускай літаратуры

29.08.2025 15:01
Беларусы ў эміграцыі павінны насіць ды адбудоўваць Радзіму ў сэрцы. У гэтым ім можа дапамагчы літаратуры, перакананы паэт і перакладнік Андрэй Хадановіч, які праводзіць ва Уроцлаве сустрэчы для беларусаў і палякаў пра сучасную беларускую літаратуру
Аўдыё
  • Лекцыя Андрэя Хадановіча пра творчасць Евы Вежнавец
Лекцыя Андрэя Хадановіча пра беларускую літаратуру ва УроцлавеWrocławski Dom Literatury

Апошнюю сваю лекцыю адмысловец прысвяціў аўтарцы з маладзейшага пакалення беларускіх літаратараў – Еве Вежнавец. На думку Андрэя Хадановіча – гэта адна з улюбёных сучасных пісьменніц сярод беларусаў.

Ва Уроцлаве працягваюцца публічныя лекцыі прысвечаныя беларускай літаратуры, якія ладзіць Уроцлоўскі дом літаратуры ў супрацы з Андрэем Хадановічам.

Чацвёртая сустрэча тычылася творчасці адной з найбольш папулярных  беларускіх пісьменніц сучаснасці – Евы Вежнавец. Па словах Андрэя Хадановіча – пісьменніца прадстаўляе маладое пакаленне беларускай літаратары ў параўнанні з класікамі: Васілём Быкавым, Уладзімірам Караткевічам ці Святланай Алексівевіч, пра якіх ішла размова папярэднія разы. Больш за тое, Ева Вежнавец адна з найбольш улюбных чытачамі аўтарка, што не зусім чакана, бо аўтарка шмат піша пра трагічныя старонкі беларускай гісторыі ды асабістыя трагедыі беларусаў.

— Беларусь – гэта краіна частай змена ўлады, кожная новая знішчала праціўнікаў ды папярэднікаў. Так сталася з паўстанцамі 1863-га года, потым была трагедыя першай Сусветнай вайны, потым драма акупацыі. Далей аўтарка дазволілі дэгераізаваць Слуцкі збройны чын, які мы ўспрымалі як змагароў з бальшавіцкай ідэалогіяй. Аўтарка паказвае, што адназначных герояў супрацьпастаўленых нягоднікам – няма.   

Анадрэй Хадановіч паспрабаваў адказаць на пытанне: адкуль у сучаснай беларускай пісьменніцы такая цяга да трагізму? Магчыма гэта ўплыў месца працы аўтаркі.

— Святлана працуе ў музеях трагічнай гісторыі: Музей Варшаўскага паўстання, Катыньскі музей, там вельмі блізка да смерці, дзе крычаць трагічнасць разломаў часу і цывілізацыі. Раз пораз гэта прарываецца і чытаецца ў ейных творах.

Менавіта так паказана гісторыя Беларусі ў рамане «Па што ідзеш Воўча», у якім мастацкае пераплятаецца з дакументальнасцю.

— Канцэнтраваны вобраз жахлівых смярцей, гісторыі нянавісці, гісторыя беларускага самазнішчэння са слабым намёкам на святло, калі два ворагі знайшлі ў сабе сілы прабачыць адно аднаму.

У звязку з гэтым прагучала пытанне да Андрэя Хадановіча, на якія мовы добры было б перакласці раман Евы Вежнавец. Лектар падкрэсліў, што гэта ўжо адбываецца і будзе адбудзецца нават без просьбаў ці пажаданняў з беларускага боку.

— Дзеецца штосьці фенаменальнае. Кніга знаходзіць сваіх перакладчыкаў. Раман ужо перакладзены на нарвежскую, шведскую, нямецкую і польскую. Гэта толькі за апошнія гады. Я думаю на большасць моў Еўропы кніжка перакладзецца.

На развітанне Андрэй Хадановіч дадаў, што такія сустрэчы пра літаратуру вельмі патрэбныя, каб дапамагчы беларусам у Польшчы насіць Радзіму ў сэрцы, а палякам – дазнавацца пра беларускую культуру і літаратуру, беларускія адметнасці.

Юры Ліхтаровіч